مذاکره خوب، مذاکره بد

محمد حسن لنگری 

 ادعای مقابله با فناوری هسته‌ای، تنها پوششی برای فشار راهبردی و تحمیل اراده سیاسی بر ملت ایران است. چه آن‌که پیشرفت علمی، صرف‌نظر از حوزه کاربرد آن، حقی غیرقابل سلب برای هر ملت و دولت مستقل به‌شمار می‌رود و این زنگ خطری است برای تمام دولت‌های مستقل دنیا که جمهوری اسلامی ایران از آغاز شروع حرکت انقلابی خود آن را تذکر و شعار خود قرار داده بود. در برابر این تهدید ساختاری، ملت ایران با روح ایمانی که خمینی کبیر بر پیکر ملت دمید طی سالیان گذشته و به‌ویژه در تجربه اخیر، راهبردی را برگزیده است که نه صرفاً احساسی یا ایدئولوژیک، بلکه از منطق عقلانیت راهبردی، فطرت انسانی و اصول اسلامی نشئت گرفته است: یعنی راهبرد مقاومت فعال. در این الگو، نفی ظلم و تسلیم نشدن در برابر سلطه‌گری، نه‌فقط یک شعار بلکه مبنای عقلانی در سیاست‌ورزی و دفاع ملی است. آموزه‌ها و اصول دینی چون «لاتَظلِمونَ و لاتُظلَمون»، قاعده «نفی سبیل»، «وجوب دفاع» و «وجوب حفظ عزت و اقتدار ملی» به‌عنوان راهبردی سیاسی، دقیقاً در همین منظومه قابل تحلیل هستند؛ راهبرد مبتنی بر استقلال، عزت و دفاع از کرامت انسانی. با این حال، نگرانی امروز نه از جبهه دشمن خارجی، بلکه از تدوام «موریانه فکری» در درون نظام است که با بازتولید و پافشاری مذبوحانه بر نظریه‌های «تسلیم»، «مذاکره از موضع ضعف»، «تمجید و خوش‌بینی نسبت به نظم غربی» و «عدم حمایت از جریان مقاومت در منطقه»، در تلاش برای تغییر و انکار نرم بنیان‌های فکری مقاومتی است که کارآمدی آن‌ را در این جنگ تحمیلی نظاره کردیم. 
متأسفانه، بخشی از فضای علمی و رسانه‌ای کشور، به جای بازخوانی عقلانی از تجربه زیسته جمهوری اسلامی در مواجهه با نظام سلطه به خصوص در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، همچنان دچار شیفتگی نسبت به الگوهای ناکارآمد در سیاست خارجی است.اما سیاست عقلانی در حوزه فقه سیاسی، مستلزم اتخاذ راهبردی است که هم حفظ کرامت ملت را تضمین کند، هم ابزارهای متناسب با زمان را در خدمت اهداف الهی قرار دهد. در این چارچوب، مذاکره در شرایطی که ابزار تحمیل اراده‌ی ما بر دشمن باشد، جائز بلکه لازم و ضروری است؛ اما مذاکره برای گرفتن رضایت دشمن یا جلب ترحم او، به‌هیچ‌وجه در قاموس عقلانیت سیاسی اسلام جای ندارد بلکه سیاست اسلام نسبت به مذاکره ناظر به هوشمندی راهبردی است، نه انفعال آسیب‌زا.
در پایان، آن چه ملت ایران در این ۱۲ روز با اقبال بیش از پیش به مؤلفه‌های مقاومت و تمسک به ستون خیمه ولایت یعنی رهبری معظم نشان داد، اثبات دوباره‌ای بر عقلانیت راهبرد مقاومت و بی‌اعتباری نظریات انفعالی بود. امروز نظرسنجی‌های مراکز نیز گواهی می‌دهند که اکثریت قاطع ملت، رویکرد عزتمندانه مقاومت را بر تسلیم ترجیح می‌دهد. این حقیقت، باید سرلوحه نظریه‌پردازی‌های آینده در حوزه علوم سیاسی، فقه سیاسی و سیاست‌گذاری در عرصه حکمرانی سیاست خارجی قرار گیرد.